تاثیر کاربرد تعدیل کننده‌های تنش بر عملکرد دانه و اسانس زیره سبز در شرایط دیم و فاریاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران

2 دانشگاه پیام نور- گروه علمی کشاورزی تهران 4697-19395 ج. ا. ایران

چکیده

امروزه استفاده از تعدیل کننده‌های تنش‌های محیطی به عنوان یک روش ساده و کم هزینه برای کاهش اثرات تنش مورد استفاده قرار می‌گیرد. به منظور بررسی پاسخ عملکرد دانه و اسانس زیره سبز به محلول‌پاشی تعدیل کننده‌های تنش در شرایط دیم و فاریاب آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح پایۀ بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه شخصی در شهرستان جغتای (خراسان رضوی) در سال زراعی 98-1397 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شرایط کشت در دو سطح دیم و فاریاب به عنوان فاکتور اصلی و نوع تعدیل کننده‌های تنش در چهار سطح شامل شاهد، گلایسین بتائین 5/1 مولار، برازینواستروئید 7-10 مولار و سدیم نیتروپروساید 3-10 مولار به عنوان فاکتور فرعی بود. برش‌دهی اثر متقابل نوع تعدیل کننده در سطوح روش کاشت نشان داد که محلول‌پاشی با برازینواستروئید در شرایط فاریاب و دیم سبب افزایش تعداد چتر در بوته (150 و 137 درصد) تعداد دانه در بوته (5/85 و 7/41 درصد) و عملکرد دانه (9/57 و 8/44 درصد) در مقایسه با عدم محلول‌پاشی شد. در شرایط فاریاب محلول‌پاشی با گلایسین بتائین بالاترین تعداد شاخه جانبی و محلول‌پاشی با برازینواستروئید بالاترین عملکرد اسانس را تولید کرد. محلول‌پاشی با برازینواستروئید در شرایط فاریاب درصد اسانس را 81/8 درصد کاهش داد. در مجموع نتایج آزمایش نشان داد در زیره سبز، جهت حصول عملکرد دانه و اسانس مناسب باید کشت به صورت فاریاب انجام شود و مناسب‌ترین تعدیل کننده‌ها برای به دست آوردن حداکثر عملکرد دانه و اسانس را می‌توان به صورت برازینواستروئید> گلایسین بتائین> سدیم نیتروپروساید در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of stress modulator application on seed and essential oil yield of cumin in dryland and irrigated conditions

نویسندگان [English]

  • Feridon Tiamchi 1
  • Mohammad Armin 1
  • Matin jamimoeini 1
  • abbas abhari 2
1 Department of Agronomy and Plant Breeding, Sabzevar Branch, Islamic Azad University, Sabzevar, Iran
2 Dept. of Agronomy, Payame Noor University, 19395-4697 Tehran, I. R. of IRAN.
چکیده [English]

Nowadays, environmental stress modulators are used as a simple and low-cost method to reduce the effects of stress. In order to investigate seed yield and essential oil responses of cumin to foliar application of stress modifiers in dryland and irrigated conditions, a split plot experiment in a randomized complete block design was conducted with 3 replications on a private farm in the city of Jaghtai (Khorasan Razavi) in 2017-18. The studied factors were the cultivation method at 2 levels (dryland and irrigated conditions) as the main plot and sources of stress modulators with the 4 levels (control, 1.5 M Glycine Betaine, 10-7 M Brassinosteroids, and 10-3 M Sodium nitroprusside as subplot. Slicing of moderator interaction at the planting method levels showed that foliar application with brassinosteroids in irrigated and dryland conditions increased number of umbrellas per plant (150 and 137%), number of seeds per plant (85.5% and 41.7%) and seed yield (57.9% and 44.8%) compared with no foliar application, respectively. In irrigated conditions foliar application with glycine betaine produced the highest number of lateral branches and foliar application with brassinosteroids produced the highest essential oil yield. Foliar application with brassinosteroids decreased essential oil content by 8.81% in irrigated. In general, the results of the experiment showed that in cumin, in order to obtain proper seed and essential oil yield, cultivation should be done as irrigated and the most suitable modifiers to obtain maximum grain and essential oil yield could be classified as brassinosteroids > glycine betaine > Sodium nitroprusside.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought stress
  • Foliar application
  • Medicinal plants
  • Planting method
  • Phytoprotectants

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 18 آبان 1401
  • تاریخ دریافت: 15 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 07 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 18 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 18 آبان 1401