ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های گندم دیم از لحاظ برخی صفات زراعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه

2 دانشگاه مراغه

3 استاد گروه اصلاح نباتات کشاورزی دیم کشور

چکیده

به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گندم دیم، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 24 ژنوتیپ در چهار تکرار در ایستگاه تحقیقاتی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور (مراغه) انجام گردید. اختلاف بین ژنوتیپ‌های مورد مقایسه از نظر اکثر صفات معنی‌دار بود. برای صفت عملکرد دانه، ژنوتیپ‌های 1 و 23 به ترتیب بیشترین و کمترین مقادیر را به خود اختصاص دادند. بین عملکرد دانه با صفات ویگور، عملکرد کاه، شاخص برداشت، تعداد سنبلچه در سنبله، وزن سنبله و تعداد دانه در سنبله همبستگی مثبت معنی‌دار وجود داشت. تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌ها را به چهار گروه تقسیم کرد به گونه‌ای که ژنوتیپ‌های 22، 24، 1، 15، 7، 13، 3، 21 و 17 در گروه اول، ژنوتیپ‌های 2، 6، 20، 11و 19 در گروه دوم، ژنوتیپ‌های 9، 18، 14، 8،16 و 10 در گروه سوم و بقیه ژنوتیپ‌های مورد مطالعه نیز در گروه چهارم قرار گرفتند. با توجه به انحراف میانگین کلاستر‌ها در صفات مختلف، از ژنوتیپ‌های کلاستر دوم می‌توان برای بهبود عملکرد دانه و از ژنوتیپ‌های کلاستر چهارم برای بهبود خصوصیات سنبله استفاده کرد که این ژنوتیپ‌ها ﺑﺮای اﻫﺪاف ﺑﻪﻧﮋادی در ﺷﺮاﯾﻂ دﯾﻢ مناسب ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ. در تجزیه به مولفه‌های اصلی، پنج مولفه اصلی اول مجموعأ 80/83 درصد از تنوع صفات را توجیه کردند که بر اساس نتایج بدست آمده، مولفه اول به عنوان مولفه عملکرد دانه تعیین گردید. ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺻـﻔﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ را ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮ روی ﻋﻤﻠﻜﺮد داشته ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﻜﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی اﺻﻼﺣﻲ در ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﺻﻔﺎت ﻣﺆﺛﺮ در ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜـﺮد دانه ﻓـﺮاﻫﻢ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷﺪ.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Genetic Diversity in Rain-Fed Wheat Genotypes For Some Agronomic Traits

نویسندگان [English]

  • Fariba Ghasemi 1
  • Alireza Pourmohammad 2
  • saber golkari 3
  • Ali Asghar Aliloo 1
1 Faculty of Agriculture, University of Maragheh
2 University of Maragheh
3 Professor, Department of Breeding and Biotechnology, Rainfed Agriculture
چکیده [English]

To evaluation of genetic diversity of rain-fed wheat genotypes, an experiment was carried out in a randomized complete block design with 24 genotypes and four replications in Research Station of Dryland Agricultural Research Institute (Maragheh) at 2015-2016. The difference between studied genotypes was significant for majority of traits. For grain yield, genotypes 1 and 23 have the highest and lowest values, respectively. Correlation was positive significant between grain yield with vigor, straw yield, harvest index, number of spikelet per spike, spike weight and. number of grain in spike . Cluster analysis classified 24 genotypes into four groups. The first group consist of genotypes 22, 24, 1, 15, 7, 13, 3, 21 and 17. In the second group were genotypes 2, 6, 20, 11 and 19. The third group included genotypes 9, 18, 14, 10, 8 and 16. The fourth group includes other genotypes. The second cluster genotypes can be used to improve yield and fourth cluster genotypes to improve spike characteristics that these genotypes are suitable for breeding purposes in rainfed conditions. In principal components analysis, 83.81 of variation explained with five main components. Based on these results, the first principal component was determined as yield component. With recognition of traits having most effect on grain yield, breeding programs will be made for selecting effective traits in grain yield improvement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cluster Analysis
  • Principal Components Analysis
  • Morphological Traits
  • Grain Yield
  • Correlation

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 26 مرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 16 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 24 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش: 26 مرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 26 مرداد 1401