بررسی الگوی پراکنش گیاه دارویی تشنه‌داری (Scophularia striata Boiss) و تنوع گونه‌ای در ارتفاعات مختلف منطقه سیاه کوه دهلران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده کشاورزی- دانشگاه زابل

2 عضو هیات علمی پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل

3 پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل

4 عضو هیات علمی پژوهشکده کشاورزی

10.22034/csrar.2022.296666.1106

چکیده

گیاه تشنه‌داری با نام علمی Scophulari striata از تیره گل میمون، به عنوان ضدعفونی‌کننده در مناطق غربی کشور کاربردهای فراوانی دارد. الگوی پراکنش گیاه تشنه‌داری و تنوع گونه‌ای با هدف تعیین الگوی پراکنش مناسب برای نمونه‌برداری و تعیین عوامل محیطی موثر بر تنوع گونه‌ای گیاهان دارویی در سال 1399 در منطقه سیاه-کوه شهرستان دهلران ارزیابی شد. نمونه‌برداری به‌طور تصادفی مطابق الگوی w در سه طبقه ارتفاعی (605-205، 1005-605 و 1405-1005 متر) و دو جهت شرقی و غربی انجام گردید. توزیع فضایی با استفاده از شاخص‌های پراکنش، مدل‌های تیلور، ایوائو و شاخص‌های تنوع بررسی گردید. نتایج نشان داد بیشترین مقدار ضریب تیلور و ایوائو در ارتفاع 1005-605 متر و جهت غربی منطقه سیاه‌کوه به ترتیب تیلور 05/1 و 06/1 و ایوائو 18/1 و 17/1 بود، که با توجه به R2 و P به دست آمده از ارتفاع 1005- 605 متر، مدل ایوائو بهتر از مدل تیلور داده‌ها را برازش کرد. مقادیر سایر شاخص‌ها نشان داد که بیشترین مقدار ضرایب مربوط به ارتفاع 605-205 متر و جهت غربی بود. همچنین بین مقادیر شاخص‌های تنوع در سه طبقه ارتفاعی و دو جهت شرقی و غربی تفاوت معنی‌داری وجود داشت (05/0>p). بیشترین مقادیر شاخص شانون-وینر برای ارتفاع 205-605 متر و کمترین آن برای ارتفاع 1005-1405 متر به ترتیب 23/1 و 76/0 مشاهده شد. نتایج نشان داد که الگوی پراکنش گیاه دارویی تشنه‌داری در شاخص‌های مختلف تجمعی بود و با افزایش ارتفاع از سطح دریا پراکنش تصادفی، تنوع گونه‌ای گیاهان کاهش و میزان یکنواختی افزایش یافت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of distribution pattern of medicinal plant Scophularia striata Boiss and species diversity in different altitudes Siahkouh region of Dehloran

نویسندگان [English]

  • fatemeh bidarnamani 1
  • Zaynab Mohkami 2
  • Bahman Fazeli Nasab 3
  • mohammad-ali karimian 4
1 Institute of Agricultural Research, University of Zabol
2 Institute of Agricultural Research , University of Zabol, Zabol, Iran
3 Institute of Agricultural Research, University of Zabol
4 institute of agricultural research
چکیده [English]

Scophularia striata Boiss plant from Scrophulariaceae family utilize as a disinfectant in the western regions of the country. Spatial distribution and species diversity of Scophularia striata was evaluated in Siahkouh region of Dehloran in 2020 with the aim of determining the appropriate distribution pattern of sampling and selection of the environmental factors affecting the species diversity of medicinal plants. Random sampling carried out according to w pattern in three altitudes (205-605, 605-1005 and 1005-1405 m) and two directs: West and East. Spatial distribution was evaluated by distribution indexes, Taylor and Iwao models and diversity indicators. The results showed the highest value of Taylor and Iwao coefficient in west direction of altitude 605-1005 were 1.05 and 1.06 for Taylor and 1.18 and 1.17 for Iwao respectively, which Iwao model fitted better than Taylor model according to R2 and P obtained from 605-1005 altitude. Other indexes values indicated the most amount of coefficient was in 205-605 m altitude and west direction. There are significant differences between the values of diversity indexes in 3 altitudes and 2 directions of West and East (P≤0.05), too. The most and lowest amounts of Shannon-Weiner index were 0.76 and 1.23 for 205-605 and 1005-1405 m altitudes, respectively. The results showed that spatial distribution of the medicinal plant S. striata was cumulative in different indexes and distribution pattern was randomly, species diversity decreased and uniformity amount enhanced by addition of altitudes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iwao
  • Plot
  • Taylor
  • Transect
  • Shannon-weiner

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از تاریخ 05 مرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 03 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 30 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 24 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 05 مرداد 1401