ارزیابی و تحلیل شاخص‌های بهره‌وری آب محصولات زراعی به روش آبیاری سنتی و مدرن (مطالعه‌ی موردی : دشت تجن مازندران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی آبیاری و زهکشی ، گروه مهندسی آب ، دانشکده آب و خاک ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

2 دانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، ددانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه زابل انشگاه زابل

3 استادیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

10.22034/csrar.2022.306317.1137

چکیده

در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ به بررسی بهره‌وری ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و اقتصادی آب پنج محصول زراعی (گندم، ذرت دانه‌ای، ذرت علوفه‌ای، جو و یونجه) در دشت تجن واقع در استان مازندران پرداخته شد. ﺷﺎﺧﺺ ﻋﻤﻠﮑﺮد محصول ﺑﻪ ازای آب مصرفی (CPD)، درآمد ناخالص به‌ازای آب مصرفی (BPD) و درآمد ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻪ ازای آب مصرفی (NBPD) برای محاسبه بهره‌وری آب محصولات براساس دو روش آبیاری سنتی و نوین در سال زراعی 99-1398 مورد ارزیابی قرار گرفت. طبق نتایج مشخص شد که در هر دو روش آبیاری بیشترین مقدار عملکرد و CPD مربوط به ذرت علوفه‌ای بوده است و عملکرد ذرت علوفه‌ای در روش آبیاری نوین (8/33 تن در هکتار) بیشتر از روش آبیاری سنتی (2/30 تن در هکتار) بوده است. همچنین مقدار CPD مربوط به ذرت علوفه‌ای در روش آبیاری نوین (22/6 کیلوگرم بر مترمکعب) بیشتر از روش آبیاری سنتی (7/5 کیلوگرم بر مترمکعب) بوده است. محصول جو دارای کمترین مقدار عملکرد در هر دو روش آبیاری سنتی (9/3 تن در هکتار) و نوین (7/4 تن در هکتار) بوده است. مقدار NBPD محصول جو در روش آبیاری سنتی (457 تومان بر مترمکعب) و ذرت علوفه‌ای در روش آبیاری نوین (3/652 تومان بر مترمکعب) دارای کمترین مقدار بود. طبق نتایج مشخص شد که ﺑﻬﺮه‌وری آب در ﺷﯿﻮهﻫﺎی آبیاری نوین به‌‌ﻄﻮر ﻣﻌﻨﯽداری ﺑﯿﺸﺘﺮ از روش آﺑﯿﺎری ﺳﻨﺘﯽ ﺑﻮد. بنابراین با توجه به شرایط موجود و صرفه جویی در مصرف آب، بهتر است در کشت محصولات از روش آبیاری نوین استفاده بیشتری شود و همچنین کشت جو با استفاده از آبیاری سنتی انجام نشود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and Analysis of Water Productivity Indices of Different Crops by Using Traditional and Modern Irrigation Systems (Case Study: Tajan Plain of Mazandaran)

نویسندگان [English]

  • Marzieh Bagheri Khaneghahi 1
  • SeyedHassan Mirhashemi 2
  • Mehdi Panahi 3
1 PhD student in Irrigation and Drainage Engineering, Department of Water Engineering, Faculty of Water and Soil, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources.
2 Graduated ph.d, Dept. of Water Engineering, Faculty of Water and Soil, University of Zabol.
3 Assistant Professor, Dept. of Water Engineering, Faculty of Agriculture, University of Zanjan.
چکیده [English]

In the present study, the physical and economic productivity of water consumed by five crops (wheat, corn, forage corn, barley and alfalfa) in Tajan plain located in Mazandaran province were investigated. Crop per drop (CPD), benefit per drop (BPD) and net benefit per drop (NBPD) were calculated to estimate water productivity of crops based on both traditional and modern irrigation systems in the 2019-2020 crop year. The results show that yield of forage corn was the highest in both irrigation methods, 33.8 and 30.2 ton/ha for modern and traditional irrigations, respectively. Furthermore, the CPD indices of forage corn were 6.22 and 5.70 kg/m3 for modern and traditional irrigations. The lowest yield was due to barley as 3.90 and 4.70 ton/ha for traditional and modern irrigations. On the other hand, the NBPD of barley in traditional irrigation and forage corn in modern irrigation were the lowest value, i.e., 4570 and 6523 Rls. /m3 respectively. The results also show that water productivity of modern irrigation systems were significantly higher than that of traditional systems. Therefore, according to the climatic conditions and for saving the valuable water it is better to use modern irrigation systems. In addition, it is proposed using modern irrigation systems for cultivation of barley.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Net Benefit
  • Economic Productivity
  • Yield
  • Cereals

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 31 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 02 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری: 22 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش: 31 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 31 خرداد 1401