پهنه‌بندی زراعی- بوم شناختی کشت اسفرزه در منطقه سیستان با استفاده از تکنیک آنالیز مکانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه زابل

10.22034/csrar.2022.311771.1149

چکیده

منطقه سیستان با محدودیت‌های فراوانی در بخش آب و خاک مناسب برای کشاورزی مواجه است. کشت گیاهان دارویی از جمله کشت گیاه اسفرزه با نیاز رطوبتی اندک و مقاومت بالا به خشکی و ارزش افزوده بالا از راهکارهای مهم مقابله با محدودیت‌های متعدد زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی در منطقه سیستان است. این مطالعه با هدف پهنه‌بندی زراعی - بوم شناختی گیاه اسفرزه در راستای شناسایی مناطق مستعد کشت این گیاه در منطقه سیستان با استفاده از تکنیک آنالیز مکانی انجام گرفت. برای انجام این مطالعه از لایه‌های اقلیمی، توپوگرافی و هیدرولوژی منطقه استفاده شد. برای انجام پهنه‌بندی نواحی مستعد کشت، از تکنیک‌ سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در قالب مدل‌های بولین و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. در این مطالعه با استفاده از نرم‌افزار Arc/GIS 10 نقشه‌های هم ارزش تهیه شده، و سپس ماتریس دو به دو هر یک از لایه‌ها به ترتیب اهمیت در نرم‌افزار Idrisi ترسیم و میزان اهمیت هریک از عناصر مشخص گردید. در نهایت با تلفیق نقشه‌ها در محیط Arc/GIS 10 نفشه نهایی استخراج شد. نتایج مطالعه نشان داد که غالب نواحی منطقه زابل جهت کشت اسفرزه از پتناسیل مناسبی برخوردار است. با این حال، بخش‌هایی شمال غربی و قسمت محدودی از جنوب غربی و شمال شرقی و به طور پراکنده قسمت‌هایی از غرب و جنوب غربی و قسمت محدودی از شمال شرقی فاقد استعداد کشت اسفرزه است. همچنین مدل بولین به دلیل دقت بالا و توجه به محدودیت در این منطقه، نتایج بهتری را نسبت به مدل AHP ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Agro-ecological zoning of isbgol in Sistan region using spatial analysis technique

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Asgharipour
  • Zahra Marzban
University of Zabol
چکیده [English]

Sistan region faces many restrictions in the suitable water and soil for agriculture. Cultivation of medicinal plants such as isabgol with low moisture requirement and high drought resistance and high value added are important strategies to deal with numerous environmental, economic and social constraints in Sistan region. The purpose of this study was to identify Agro-ecological zoning of isbgol in Sistan region using spatial analysis technique to identify potential areas for cultivation of this plant in Sistan region. Climatic, topographic and hydrological layers of the region were used for this study. For zoning the appropriate planting areas Geographic Information System (GIS) technique in the form of Boolean models and Hierarchical Analysis Processing (AHP) was used. In this study using Arc / GIS 10 equivalence maps were prepared, and then the two-dimensional matrix of each layer was mapped in order of importance to Idrisi software and the degree of importance of each element was determined. At last stage, final maps were extracted by combining maps in Arc / GIS 10. The results showed that most of the areas of Zabol have good potential for cultivation of isabgol. However, parts of the northwest and a limited portion of the southwest and northeast, and scattered parts of the west and southwest, and a limited portion of the northeast is not suitable for isabgol cultivation. The Boolean model also offers better results than the AHP model because of its high precision and limitations in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • AHP
  • Boolean model
  • Feasibility study
  • GIS
  • Medicinal plants

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 13 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 02 آبان 1400
  • تاریخ بازنگری: 14 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 13 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 13 خرداد 1401